Samen met de gemeenschap besturen, hoe doe je dat als bewonersinitiatief?

Wat is jullie bestuurscultuur als bewonersinitiatief?
Toen ik het initiatief nam voor een energiecoöperatie in mijn dorp, begonnen we gewoon met een stel doeners. Mensen die hun huis wilden verduurzamen, die windenergie gingen verkennen, die bezig waren met permacultuur. Daar ging het om. Het bestuur moest daar dienend aan zijn, dat was de overtuiging van de starters van het eerste uur. Eigenlijk was het bestuur voor ons een praktische bijzaak. We werkten vooral organisch: we volgden de energie van de mensen en groepen die aan de slag waren, zorgden ervoor dat mensen bij elkaar betrokken raakten en namen beslissingen met z’n allen. We vroegen subsidies aan, maakten alleen plannen als er ook mensen waren die ermee iets wilden, hadden veel contact met iedereen die bezig was en hielden de boel een beetje bij elkaar.
Wat we niet deden, was erbij stilstaan dat dit onze bestuurscultuur was.
We hadden het er eigenlijk niet over. Zo kon het gebeuren dat er ook mensen in het bestuur kwamen die hele andere ideeën en werkwijzen over besturen hadden. Zij brachten met verve en alle goede bedoelingen centralistische managementstructuren in, wilden meerjaren plannen opstellen, bemoeiden zich oordelend met de groepen doeners (‘waarom eigenlijk permacultuur?’).
En ze vonden dat een bestuur zich meer met ambities, kaders en stippen op de horizon bezig moest houden dan met de stippen op de stoep, de onderlinge relaties en de groei van een beweging. Het bestuur als maat der dingen en de doeners als uitvoerders van bestuurskeuzes. Gevolg? Mensen raakten gedemotiveerd, haakten af. In het bestuur ontstond een richtingenstrijd tussen de organische- en de structuurbetogers. Het einde van het liedje was – ondanks allerlei deep democracy sessies – dat de pioniers uit het bestuur stapten.

Inmiddels zijn we meer dan 10 jaar verder en in die 10 jaar zie ik op veel plekken dezelfde worstelingen met besturen, bijvoorbeeld als initiatieven aan het professionaliseren zijn.

Om te voorkomen dat je het kind met het badwater weggooit, als je als bestuur meer structuren invoert, kan het helpen om een gesprek over de bestuurscultuur te voeren en de blik daarbij ook op jullie eigen gemeenschap te richten.
Als voeding voor zo’n gesprek hebben Ingrid Nierop en ik een set met 12 gesprekskaarten gemaakt: ‘Samen met de gemeenschap besturen’.
Je kunt dit setje voor € 12,50 plus portokosten bij Ingrid Nierop bestellen: ingridnieropink@gmail.com